Cancer3.AI › Mapa Ciała › Skóra › Czerniak złośliwy (melanoma)

Czerniak złośliwy (melanoma)

C43WHO — Skin Tumours
Skóra

Kluczowe fakty

Szacowane nowe zachorowania (USA, 2026)
112 000 (szacunek SEER)
Przeżycie względne 5-letnie
94,7% ogółem (SEER, 2016–2022)
Stadium w chwili rozpoznania
77% przypadków rozpoznawanych w stadium zlokalizowanym; 5-letnie przeżycie względne wynosi wtedy 100%
Główne czynniki ryzyka
Promieniowanie UV (słońce, solaria), jasna skóra łatwo ulegająca oparzeniom, liczne lub duże znamiona, oparzenia słoneczne z pęcherzami w młodości, czerniak w wywiadzie rodzinnym lub własnym
Wykrywanie
Badanie skóry i biopsja; objawy ostrzegawcze znamion według reguły ABCDE
Mediana wieku w chwili rozpoznania
67 lat (SEER, USA)

Czerniak złośliwy skóry to nowotwór wywodzący się z melanocytów — komórek wytwarzających barwnik skóry. Może rozwinąć się w obrębie istniejącego znamienia lub pojawić się jako nowa zmiana barwnikowa; główne podtypy to czerniak szerzący się powierzchownie, guzkowy, wywodzący się z plamy soczewicowatej (lentigo maligna) oraz akralny. U mężczyzn najczęściej umiejscawia się na tułowiu, głowie lub szyi, u kobiet — na kończynach górnych i dolnych. Typowym pierwszym objawem jest zmiana wyglądu znamienia, którą opisuje reguła ABCDE: asymetria (Asymmetry), nierówne brzegi (Border), niejednolity kolor (Color), średnica powyżej 6 mm (Diameter) oraz ewolucja zmiany w czasie (Evolving). Rozpoznanie ustala się na podstawie badania skóry i biopsji zmiany ocenianej pod mikroskopem.

Rokowania

Rokowanie w czerniaku zależy w dużym stopniu od stadium zaawansowania w chwili rozpoznania, a także od grubości guza, obecności owrzodzenia i zajęcia węzłów chłonnych. Według amerykańskiego rejestru SEER (dane 2016–2022) 5-letnie przeżycie względne wynosi ogółem 94,7%: 100% w chorobie zlokalizowanej — która stanowi 77% rozpoznań — 76% przy zajęciu regionalnych węzłów chłonnych oraz 34% przy przerzutach odległych. Są to statystyki populacyjne opisujące duże grupy osób zdiagnozowanych w minionych latach; nie pozwalają one przewidzieć przebiegu choroby u konkretnej osoby, której perspektywy zależą również od ogólnego stanu zdrowia, biologii nowotworu i odpowiedzi na leczenie.

🔬 Typy histologiczne

📚 Najnowsze Badania

2026-09-09

Długoterminowe wyniki popierają zastosowanie testu 23-GEP w klinicznie niejednoznacznych nowotworach melanocytarnych

Bal KS, et al

W badaniu rzeczywistej kohorty obejmującej 267 klinicznie niejednoznacznych zmian melanocytarnych, przy medianie obserwacji wynoszącej 6 lat, test 23-genowego profilu ekspresji (23-GEP) umożliwił postawienie ostatecznego rozpoznania w 89,5% trudnych diagnostycznie przypadków. Wskaźniki zdarzeń (nawrót lub przerzuty) wyniosły 11,5% dla zmian ze złośliwym wynikiem 23-GEP, 2,9% dla wyników pośrednich i zaledwie 1,3% dla wyników łagodnych, co stanowi różnicę wysoce istotną statystycznie (test dokładny Fishera, P = 0,002). Wyniki były spójne w podgrupie 163 zmian obserwowanych przez co najmniej 5 lat lub z odnotowanym zdarzeniem klinicznym (P = 0,007). Badanie dostarcza solidnych długoterminowych dowodów z praktyki klinicznej, że test 23-GEP skutecznie stratyfikuje ryzyko onkologiczne i może wspierać decyzje terapeutyczne u pacjentów z nieokreślonymi zmianami melanocytarnymi.

The American Journal of dermatopathology

Źródło →
2026-09-09

Analiza efektów terapeutycznych radioterapii protonowej i jonami ciężkimi w leczeniu czerniaka błony naczyniowej oka

Yue H, et al

Retrospektywne badanie obejmujące 69 pacjentów z czerniakiem błony naczyniowej oka leczonych na Uniwersytecie Fudan w latach 2015–2025 wykazało, że zarówno radioterapia protonowa (12 chorych, 17,4%), jak i radioterapia jonami ciężkimi (57 chorych, 82,6%) skutecznie zmniejszały rozmiary guza: największa podstawna średnica nowotworu zmniejszyła się z 11,3±2,9 mm do 9,5±3,5 mm, a grubość z 6,7±2,3 mm do 5,5±2,7 mm (oba wyniki statystycznie istotne, P<0,05). Wskaźnik zachowania gałki ocznej był wysoki — jedynie czworo pacjentów (5,8%) wymagało ostatecznie enukleacji, a 19 chorych zachowało najlepiej skorygowaną ostrość wzroku na poziomie ≥0,1. Do najczęstszych powikłań należały: retinopatia popromienna (42,0%), obrzęk plamki żółtej (37,7%), odwarstwienie siatkówki (34,8%) oraz zaćma (33,3%). Wyniki potwierdzają, że radioterapia cząsteczkowa — zwłaszcza jonami ciężkimi — stanowi skuteczną metodę leczenia czerniaka błony naczyniowej z zachowaniem narządu wzroku w chińskich warunkach klinicznych.

[Zhonghua yan ke za zhi] Chinese journal of ophthalmology

Źródło →
2026-09-08

Charakterystyka wody aktywowanej plazmą i jej wpływ na apoptozę komórek złośliwego czerniaka

Chen M, et al

Woda aktywowana plazmą (PAW), wytwarzana przy użyciu atmosferycznego strumienia plazmy helowej, wywołuje mitochondrialną apoptozę w komórkach złośliwego czerniaka, przy czym najsilniejszy efekt cytotoksyczny uzyskano po 5 minutach napromieniania (PAW5). Badacze wykazali, że leczenie PAW zmniejszało żywotność komórek czerniaka B16 w sposób zależny od czasu, zwiększało uwalnianie dehydrogenazy mleczanowej oraz nasilało stres oksydacyjny — mierzony wzrostem zawartości dialdehydu malonowego (MDA) i postępującym spadkiem aktywności dysmutazy ponadtlenkowej (SOD). Analiza metodą Western blot potwierdziła, że PAW obniża poziom antyapoptotycznego białka Bcl-2, podwyższa poziom proapoptotycznego Bax oraz aktywuje rozszczepioną kaspazę-9 i kaspazę-3, wskazując na mitochondrialną ścieżkę apoptotyczną jako kluczowy mechanizm działania. Wyniki te wskazują na PAW jako obiecującą, nieinwazyjną strategię terapeutyczną w leczeniu złośliwego czerniaka, wymagającą dalszych badań przedklinicznych i klinicznych.

Biochemical and biophysical research communications

Źródło →
1 / 27 (81)

Zobacz wszystkie (81) →

💊 Terapie

Chirurgia
Immunoterapia
Szczepionki przeciwnowotworowe
Terapie celowane
Pozostałe metody leczenia miejscowego

🥗 Dieta

Grejpfrut a leki przeciwnowotworowe

🫙 Suplementy

Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) Selen Probiotyki i mikrobiom jelitowy a immunoterapia Jemioła (Viscum album) Konopie i kannabinoidy (THC, CBD, olejki CBD)

🧪 Markery nowotworowe

Dehydrogenaza mleczanowa

💬 Forum Dyskusyjne

Wkrótce

Dołącz do dyskusji na ten temat (wymagane logowanie)

Zaloguj się

🩺 Ośrodki dla tego rozpoznania

Pokaż wszystkie ośrodki dla tego rozpoznania (17) ›
Zobacz wszystkie › Przychodnie i placówki ambulatoryjne dla tego rozpoznania (11) ›

Źródła

  1. NCI SEER Cancer Stat Facts: Melanoma of the Skin ↗
  2. NCI PDQ: Melanoma Treatment (Patient Version) ↗