Cancer3.AITerapie nowotworówImmunoterapia › Inhibitory punktów kontrolnych

Inhibitory punktów kontrolnych

Inhibitory punktów kontrolnych blokują naturalne „hamulce” układu odpornościowego — białka punktów kontrolnych, m.in. PD-1, PD-L1 i CTLA-4 — które nowotwór wykorzystuje, by wyłączać limfocyty T; dzięki temu układ odpornościowy odzyskuje zdolność atakowania raka. Leki te są zarejestrowane w wielu nowotworach, m.in. w czerniaku, raku płuca, nerki i pęcherza moczowego oraz w chłoniaku Hodgkina, a także w guzach litych z określonymi zaburzeniami naprawy DNA — niezależnie od ich umiejscowienia. Typowe działania niepożądane to wysypka, biegunka i zmęczenie; rzadziej uwolniona odpowiedź immunologiczna wywołuje zapalenie zdrowych narządów.

Jak działa

Punkty kontrolne to prawidłowy mechanizm bezpieczeństwa: białka na powierzchni limfocytów T (takie jak PD-1 czy CTLA-4) łączą się z białkami partnerskimi na innych komórkach i przekazują sygnał „wyłącz”, który chroni zdrowe tkanki przed nadmierną odpowiedzią odpornościową. Wiele nowotworów nadużywa tego mechanizmu — wytwarza na przykład duże ilości PD-L1, białka partnerskiego dla PD-1 — przez co limfocyty T docierające do guza zostają wyłączone, zanim zdążą zadziałać. Inhibitory punktów kontrolnych to przeciwciała, które blokują połączenie białek punktów kontrolnych z ich partnerami; sygnał „wyłącz” nie zostaje przekazany, a limfocyty T zachowują zdolność niszczenia komórek nowotworowych. Ponieważ zwolniony hamulec działa na cały układ odpornościowy, ten sam mechanizm może wywoływać immunologiczne działania niepożądane — od częstych, jak wysypka, biegunka i zmęczenie, po rzadsze stany zapalne płuc, jelit, wątroby, gruczołów dokrewnych, serca czy układu nerwowego, wymagające szybkiej pomocy lekarskiej.

Stosowana w

Czerniak złośliwy (melanoma) C43

standard w chorobie zaawansowanej oraz w leczeniu uzupełniającym po resekcji

Wątroba, drogi żółciowe wewnątrzwątrobowe C22

atezolizumab z bewacyzumabem to standard pierwszej linii w chorobie zaawansowanej

Szyjka macicy C53

uznane uzupełnienie leczenia u wybranych chorych z chorobą zaawansowaną

Przełyk C15

opcja uzupełniająca po chemioradioterapii i operacji; w skojarzeniu z chemioterapią w chorobie zaawansowanej

Płuca i oskrzela C33-C34

standard w zaawansowanym raku niedrobnokomórkowym bez mutacji kierujących; stosowane także po chemioradioterapii

Nerka C64

skojarzenia oparte na immunoterapii to standard pierwszej linii w chorobie zaawansowanej

Żołądek C16

w skojarzeniu z chemioterapią u wybranych chorych z chorobą zaawansowaną

Pęcherz moczowy C67

uznane w chorobie zaawansowanej, w tym jako leczenie podtrzymujące po chemioterapii

Jelito grube, odbytnica, kanał odbytu C18-C21

uznana opcja w chorobie zaawansowanej z cechami MSI-H/dMMR

Źródła

  1. NCI – Immune Checkpoint Inhibitors ↗