Cancer3.AITerapie nowotworówChemioterapia › Chemioterapia klasyczna (cytostatyki)

Chemioterapia klasyczna (cytostatyki)

Chemioterapia klasyczna opiera się na cytostatykach — lekach uszkadzających mechanizmy podziału komórki, a więc uderzających przede wszystkim w komórki szybko się dzielące, co jest cechą wielu nowotworów. Główne grupy to leki alkilujące (wraz z pokrewnymi pochodnymi platyny), antymetabolity, alkaloidy roślinne, takie jak alkaloidy barwinka i taksany, oraz antybiotyki przeciwnowotworowe, na przykład antracykliny. Leki z różnych grup często się łączy, aby atakować komórki nowotworowe w kilku fazach cyklu komórkowego jednocześnie.

Jak działa

Cytostatyki zaburzają różne etapy, które komórka musi przejść, aby skopiować DNA i się podzielić. Leki alkilujące — oraz działające podobnie pochodne platyny — chemicznie uszkadzają samo DNA. Antymetabolity udają naturalne „cegiełki” potrzebne komórce, przez co kopiowanie DNA zatrzymuje się. Alkaloidy roślinne, w tym alkaloidy barwinka i taksany, blokują aparat podziału komórki, a inhibitory topoizomeraz unieczynniają enzymy niezbędne do rozplatania nici DNA. Antybiotyki przeciwnowotworowe, na przykład doksorubicyna, wiążą się z DNA i uniemożliwiają jego prawidłowe odczytywanie. Tak uszkodzona komórka zwykle ginie albo trwale przestaje się dzielić. Ponieważ leki nie odróżniają dzielącej się komórki nowotworowej od dzielącej się komórki zdrowej, cierpią na tym także tkanki stale się odnawiające — szpik kostny, nabłonek przewodu pokarmowego, mieszki włosowe — co tłumaczy typowe działania niepożądane. Dlatego chemioterapię podaje się w cyklach: po okresie leczenia następuje przerwa, która daje zdrowym komórkom czas na regenerację przed kolejną dawką.

Stosowana w

Ostre białaczki szpikowe (AML) C92-C94

intensywna chemioterapia indukująca i konsolidująca stanowi podstawę leczenia

Jajnik, jajowód C56-C57

karboplatyna z paklitakselem to standardowy schemat

Żołądek C16

schematy fluoropirymidyna–platyna są podstawą leczenia choroby zaawansowanej

Trzustka C25

schematy wielolekowe (np. FOLFIRINOX) lub oparte na gemcytabinie w chorobie zaawansowanej

Płuca i oskrzela C33-C34

schematy oparte na pochodnych platyny pozostają podstawą w chorobie zaawansowanej i w raku drobnokomórkowym

Przełyk C15

podstawa leczenia systemowego choroby zaawansowanej

Szyjka macicy C53

cisplatyna podawana łącznie z radioterapią; schematy platynowe w chorobie zaawansowanej

Pęcherz moczowy C67

schematy oparte na pochodnych platyny są uznanym leczeniem choroby zaawansowanej

Gruczoł krokowy (prostata) C61

docetaksel to uznana opcja w chorobie przerzutowej

Jelito grube, odbytnica, kanał odbytu C18-C21

schematy oparte na fluoropirymidynach są podstawą leczenia choroby zaawansowanej

Gdzie prowadzą tę terapię

Mazowiecki Szpital Onkologiczny — Wieliszew Wieliszew · leczenie rutynowe LUX MED Onkologia — Szpital Fieldorfa, Poradnia onkologiczna Warszawa · leczenie rutynowe LUX MED Onkologia — Szpital sw. Wincentego, Poradnia onkologiczna Warszawa · leczenie rutynowe Onkolmed Lecznica Onkologiczna Warszawa · leczenie rutynowe Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Opolskie Centrum Onkologii im. prof. Tadeusza Koszarowskiego w Opolu Opole · leczenie rutynowe Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. Fryderyka Chopina w Rzeszowie — Podkarpackie Centrum Onkologii Rzeszów · leczenie rutynowe Ars Medical Sp. z o.o. — Piła Piła · leczenie rutynowe Centrum Onkologii KOMED — Konin Konin · leczenie rutynowe Poradnia Specjalistyczna Insula — Bełchatów Bełchatów · leczenie rutynowe NZOZ „Ferrum” — Poradnia Hematologiczna z Chemioterapią, Poznań Poznań · leczenie rutynowe Specjalistyczny Szpital Onkologiczny NU-MED — Tomaszów Mazowiecki, ul. Jana Pawła II 35 Tomaszów Mazowiecki · leczenie rutynowe Miedziowe Centrum Zdrowia — Lubin Lubin · leczenie rutynowe Cancer Treatment Europe — Kraków, ul. Zygmunta Augusta Kraków · leczenie rutynowe Cancer Treatment Europe — Kraków, ul. Józefińska Kraków · leczenie rutynowe Centrum Medyczne HCP — Szpital im. św. Jana Pawła II, Poznań Poznań · leczenie rutynowe Przychodnia nr 4 w Tychach — poradnia onkologiczna i poradnia chemioterapii Tychy · leczenie rutynowe Szpital MedPolonia — Poznań Poznań · leczenie rutynowe LUX MED Onkologia — Szpital Szamocka, Poradnia onkologiczna Warszawa · leczenie rutynowe Europejskie Centrum Zdrowia Otwock — Szpital im. Fryderyka Chopina Otwock · leczenie rutynowe BONA SPE — Śremski Ośrodek Onkologiczny, Śrem Śrem · leczenie rutynowe Szpital Grupy Mazovia w Częstochowie Częstochowa · leczenie rutynowe SALVE Medica — Łódź, ul. ks. Zdzisława Wujaka 5 Łódź · leczenie rutynowe SALVE Medica — Łódź, ul. Rzgowska 50A Łódź · leczenie rutynowe SALVE Medica — Łódź, ul. Andrzeja Struga 3 Łódź · leczenie rutynowe Instytut Zdrowia Medicall — Piotrków Trybunalski Piotrków Trybunalski · leczenie rutynowe FutureMeds — Łódź, ul. Gruszowa 2 Łódź · badanie kliniczne MRUK-MED — Rzeszów Rzeszów · leczenie rutynowe FutureMeds — Wrocław Wrocław · badanie kliniczne Olsztyński Ośrodek Onkologiczny „Kopernik” — Olsztyn, ul. Żołnierska 16B Olsztyn · leczenie rutynowe Instytut Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie Warszawa · leczenie rutynowe Salve Medica — Szpital i Przychodnie, ul. Szparagowa (Łódź) Łódź · leczenie rutynowe

Źródła

  1. NCI – Chemotherapy to Treat Cancer (cancer.gov) ↗
  2. SEER Training – Major Categories of Chemotherapy Agents (NCI) ↗