Terapia deprywacji androgenowej (ADT)
Terapia deprywacji androgenowej (ADT) obniża poziom androgenów — męskich hormonów płciowych, przede wszystkim testosteronu — lub blokuje ich działanie, ponieważ komórki raka gruczołu krokowego potrzebują androgenów do wzrostu. Niemal cały testosteron powstaje w jądrach, dlatego leczenie polega głównie na wyłączeniu tego źródła — za pomocą leków albo chirurgicznego usunięcia jąder (orchidektomii). ADT stosuje się w raku prostaty wysokiego ryzyka razem z radioterapią, po nawrocie choroby oraz w chorobie przerzutowej, często w połączeniu z nowszymi lekami hormonalnymi lub chemioterapią.
Jak działa
Androgeny pobudzają wzrost zarówno prawidłowych, jak i nowotworowych komórek prostaty: wiążą się z receptorem androgenowym, który następnie uruchamia geny odpowiedzialne za podziały komórek. ADT przerywa ten proces na jeden z trzech sposobów — zatrzymuje produkcję androgenów w jądrach (agoniści lub antagoniści GnRH albo orchidektomia, czyli tzw. kastracja farmakologiczna lub chirurgiczna), blokuje receptor androgenowy za pomocą antyandrogenów (np. bikalutamidu lub nowszych: enzalutamidu, apalutamidu i darolutamidu) albo hamuje syntezę androgenów w całym organizmie (abirateron).
Skutki dla całego organizmu są istotne: obniżenie libido, zaburzenia erekcji, uderzenia gorąca, utrata gęstości kości i masy mięśniowej, przyrost masy ciała oraz zmiany nastroju; ryzyko działań niepożądanych rośnie wraz z czasem trwania leczenia. Z czasem część nowotworów zaczyna rosnąć mimo bardzo niskiego poziomu testosteronu — mówi się wtedy o raku opornym na kastrację, który wymaga innych metod leczenia.
Stosowana w
Gruczoł krokowy (prostata)
C61
podstawa leczenia systemowego choroby zaawansowanej i przerzutowej