Cancer3.AITerapie nowotworówImmunoterapia › Przeciwciała bispecyficzne

Przeciwciała bispecyficzne

Przeciwciała bispecyficzne to wytwarzane laboratoryjnie białka o dwóch „ramionach”: jedno wiąże białko na komórkach nowotworowych, a drugie białko CD3 na limfocytach T, fizycznie zbliżając obie komórki do siebie, tak aby limfocyt mógł zniszczyć komórkę nowotworową. Pierwsze z nich, blinatumomab (CD19×CD3), stosuje się w ostrej białaczce limfoblastycznej z komórek B; nowsze — jak teklistamab (BCMA×CD3) w szpiczaku plazmocytowym — są zarejestrowane w nowotworach krwi nawracających po kilku liniach leczenia. W odróżnieniu od CAR-T są to leki „z półki”, podawane w powtarzanych dawkach, ale i one mogą wywołać zespół uwalniania cytokin.

Jak działa

Klasyczne przeciwciało monoklonalne ma jeden cel; przeciwciało bispecyficzne — dwa. W konstrukcji najczęściej wykorzystywanej w onkologii, nazywanej niekiedy przeciwciałem bispecyficznym angażującym limfocyty T (BiTE), jedno ramię przyczepia się do znacznika na komórce nowotworowej (na przykład CD19 na komórkach białaczki albo BCMA na komórkach szpiczaka), a drugie do białka CD3 obecnego na limfocytach T. Przytrzymując limfocyt tuż przy komórce nowotworowej, przeciwciało aktywuje go dokładnie tam, gdzie jest potrzebny, i pomaga mu zniszczyć komórkę guza — nawet jeśli sam z siebie limfocyt by jej nie rozpoznał. Ponieważ lek jest gotowym białkiem, a nie produktem komórkowym, nie wymaga pobierania i modyfikowania komórek pacjenta, trzeba go jednak podawać wielokrotnie. Jednoczesna aktywacja wielu limfocytów T może uwolnić duże ilości cytokin, dlatego — podobnie jak przy CAR-T — znanym ryzykiem jest zespół uwalniania cytokin z gorączką i spadkiem ciśnienia, obok reakcji na wlew i objawów grypopodobnych; pierwsze dawki podaje się więc pod ścisłym nadzorem lekarskim. Według NCI teklistamab jest jednym z trzech przeciwciał bispecyficznych angażujących limfocyty T zarejestrowanych przez FDA u dorosłych ze szpiczakiem plazmocytowym, który nawrócił lub przestał odpowiadać po kilku wcześniejszych terapiach.

Stosowana w

Ostre białaczki szpikowe (AML) C92-C94

blinatumomab to uznana opcja w ALL z komórek B

Źródła

  1. NCI – Monoclonal Antibodies ↗
  2. NCI – Advances in Multiple Myeloma Research ↗