Cancer3.AITerapie nowotworówTerapie celowane › Inhibitory kinaz (TKI)

Inhibitory kinaz (TKI)

Inhibitory kinaz to leki drobnocząsteczkowe, przyjmowane zazwyczaj w postaci tabletek, które blokują enzymy (kinazy) przekazujące sygnały wzrostu wewnątrz komórek nowotworowych. Gdy nowotwór jest zależny od nadmiernie aktywnej kinazy — na przykład BCR-ABL w przewlekłej białaczce szpikowej czy KIT w nowotworach podścieliskowych przewodu pokarmowego — jej zablokowanie może spowolnić lub zatrzymać wzrost komórek nowotworowych. O kwalifikacji do leczenia decyduje wykrycie konkretnego zaburzenia w guzie, a z czasem komórki mogą wykształcić oporność.

Jak działa

Wiele nowotworów rośnie dlatego, że białko sygnałowe zwane kinazą jest trwale "włączone" — najczęściej w wyniku zmiany genetycznej w komórkach guza. Taka kinaza nieustannie przekazuje sygnał "dziel się" kolejnym białkom w komórce. Inhibitory kinaz to cząsteczki na tyle małe, że wnikają do wnętrza komórki i dopasowują się do kinazy, blokując miejsce potrzebne jej do przekazania sygnału dalej. Przerwanie sygnału sprawia, że komórki nowotworowe przestają się dzielić lub giną. Znanym przykładem jest imatynib, wymieniany przez NCI m.in. w przewlekłej białaczce szpikowej z chromosomem Filadelfia oraz w nowotworach GIST z nieprawidłowym białkiem KIT. Ponieważ każdy inhibitor pasuje do określonej kinazy, przed leczeniem guz bada się pod kątem odpowiedniego zaburzenia (badanie biomarkerów). Komórki nowotworowe mogą jednak nabywać nowe mutacje zmieniające kształt kinazy — to jedna z przyczyn rozwijania się oporności na te leki.

Stosowana w

Ostre białaczki szpikowe (AML) C92-C94

inhibitory kinaz tyrozynowych w ALL z chromosomem Filadelfia; inhibitory FLT3 w wybranych przypadkach AML

Czerniak złośliwy (melanoma) C43

inhibitory BRAF i MEK to standard przy mutacji BRAF V600

Tarczyca C73

opcja w chorobie zaawansowanej opornej na jod promieniotwórczy lub przy zmianach w genach RET/BRAF

Nerka C64

antyangiogenne inhibitory kinaz są uznanym leczeniem choroby zaawansowanej

Wątroba, drogi żółciowe wewnątrzwątrobowe C22

sorafenib i lenwatynib to uznane opcje w chorobie zaawansowanej

Płuca i oskrzela C33-C34

standard przy zmianach w genach EGFR, ALK lub ROS1, na podstawie badań molekularnych

Raki inwazyjne piersi C50

inhibitory CDK4/6 w skojarzeniu z hormonoterapią to standard w zaawansowanym raku hormonozależnym

Źródła

  1. NCI — Targeted Therapy to Treat Cancer ↗
  2. NCI — Imatinib Mesylate ↗