Elektrochemioterapia (ECT)

Elektrochemioterapia (ECT) łączy lek cytostatyczny — najczęściej bleomycynę — z krótkimi impulsami elektrycznymi o wysokim napięciu, podawanymi bezpośrednio na guz; impulsy na chwilę otwierają błony komórkowe, dzięki czemu do komórek nowotworowych wnika znacznie więcej leku. W wytycznych ESMO jest to opcja do rozważenia przy nieoperacyjnych przerzutach in transit czerniaka (ogniskach szerzących się w obrębie skóry): pozwala miejscowo kontrolować zmiany i łagodzić objawy, ale nie wykazano, aby wydłużała całkowite przeżycie. Leczenie działa miejscowo i jest na ogół dobrze tolerowane — w największej analizie rejestrowej ciężkie działania niepożądane opisano u około 5% pacjentów.

Jak działa

Lek podaje się dożylnie lub wstrzykuje bezpośrednio w zmianę. Kilka minut później elektrody przyłożone do guza lub wkłute w niego emitują serię krótkich impulsów elektrycznych. Impulsy wywołują elektroporację — przejściowo zwiększają przepuszczalność błon komórek nowotworowych, które w normalnych warunkach przepuszczają bardzo mało bleomycyny, dzięki czemu stężenie leku wewnątrz komórek i jego działanie niszczące gwałtownie rosną. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym, głównie w czerniaku i innych nowotworach umiejscowionych w skórze lub tuż pod nią. W opublikowanych badaniach nad miejscowo zaawansowanym czerniakiem odsetek odpowiedzi wynosił od 63% do 100%, a odpowiedzi całkowitych — od 24% do 86%, przy czym najlepiej odpowiadały zmiany mniejsze niż 3 cm; działania niepożądane są głównie miejscowe i przemijające — ból, zaczerwienienie lub owrzodzenie w leczonym miejscu. W wytycznych ESMO dotyczących czerniaka elektrochemioterapia ma niski poziom dowodów [IV, C] i jest opisywana jako metoda bez wpływu na całkowite przeżycie; jej połączenia z immunoterapią są przedmiotem badań klinicznych.

Stosowana w

Czerniak złośliwy (melanoma) C43

Metoda miejscowa stosowana w przerzutach skórnych i in-transit czerniaka, uwzględniona w wytycznych ESMO dotyczących czerniaka skóry [1]. Impuls elektryczny zwiększa wnikanie bleomycyny lub cisplatyny do komórek guza, dzięki czemu lek działa w zmianie skórnej przy niewielkim obciążeniu całego organizmu; przegląd systematyczny podaje odsetki odpowiedzi obiektywnych rzędu 63-100% w leczonych zmianach [2]. Celem jest opanowanie zmian skórnych, a nie wyleczenie choroby uogólnionej [1].

Źródła

  1. Cutaneous melanoma: ESMO Clinical Practice Guideline for diagnosis, treatment and follow-up (via PubMed Central) ↗
  2. Clinical Effectiveness and Safety of Electrochemotherapy (ECT) in the Treatment of Locally Advanced Melanoma: A Systematic Review (via PubMed Central) ↗