Cytokiny

Cytokiny to własne białka sygnałowe układu odpornościowego — przede wszystkim interferony i interleukiny — podawane w postaci wytworzonej laboratoryjnie, aby wzmocnić odpowiedź organizmu przeciw nowotworowi; NCI zalicza je do modulatorów układu odpornościowego. Interferon alfa aktywuje określone krwinki białe, a interleukina-2 (IL-2) zwiększa liczbę limfocytów T cytotoksycznych i komórek NK (tzw. naturalnych zabójców). Należą do najstarszych immunoterapii, a obecnie stosuje się je głównie w zaawansowanych nowotworach; częste są objawy grypopodobne, a wysokie dawki mogą wpływać na ciśnienie krwi i pracę narządów.

Jak działa

Cytokiny to „wiadomości”, którymi komórki odpornościowe porozumiewają się między sobą. W leczeniu nowotworów wykorzystuje się w postaci syntetycznej dwie ich rodziny. Interferony, takie jak interferon alfa, mogą wzmacniać odpowiedź odpornościową, aktywując określone krwinki białe, a także bezpośrednio spowalniać wzrost komórek nowotworowych. Interleukina-2 (IL-2) zwiększa liczbę krwinek białych, w tym limfocytów T cytotoksycznych i komórek NK, zdolnych atakować komórki guza; może też nasilać wytwarzanie przeciwciał. Ponieważ cytokina wysyła sygnał alarmowy do całego organizmu, a nie w jeden punkt guza, jej działanie jest szerokie: częste są objawy grypopodobne — gorączka, dreszcze, zmęczenie — a wysokie dawki cytokin mogą powodować duszność, niebezpieczne spadki lub wzrosty ciśnienia i uszkodzenie narządów, dlatego leczenie wymaga uważnego monitorowania. Cytokiny należą do szerszej grupy modulatorów układu odpornościowego, do której NCI zalicza także BCG (osłabioną bakterię gruźlicy podawaną do pęcherza w raku pęcherza moczowego) oraz leki immunomodulujące, jak lenalidomid, które m.in. pobudzają komórki do uwalniania IL-2 — opisane na tej samej stronie NCI.

Stosowana w

Czerniak złośliwy (melanoma) C43

Interleukina-2 (aldesleukina) jest zarejestrowana w czerniaku z przerzutami [NCI]. To jedna ze starszych immunoterapii — w praktyce klinicznej w dużej mierze zastąpiona przez inhibitory punktów kontrolnych; o jej ewentualnym zastosowaniu decyduje zespół leczący.

Nerka C64

Interleukina-2 (aldesleukina) jest zarejestrowana w raku nerkowokomórkowym z przerzutami [NCI]. Podobnie jak w czerniaku, jest to leczenie starsze, dziś rzadziej stosowane niż immunoterapia punktów kontrolnych i leczenie celowane.

Źródła

  1. NCI – Immune System Modulators ↗